Cel ochrony osób i mienia w obiektach obowiązkowej ochrony

0

W trakcie wielu audytów pojawiają się rekomendacje i uzasadnienia do nich, zawierające odniesienie do celu realizowanej usługi ochrony fizycznej osób i mienia. W wielu przypadkach jest to niestety dość instrumentalne traktowanie przepisów, a cel jest definiowany sam w sobie, a więc „aby nie było przestępstw i wykroczeń” albo „aby nieuprawnione osoby nie weszły”.

Podejście to jest jednak błędne, ponieważ zarówno ochrona przed przestępstwami i wykroczeniami, jak i wtargnięciem osoby nieuprawnionej w obiektach obowiązkowej ochrony jest narzędziem, a nie celem.

Ważny interes – banki

Jako przykład posłużą nam banki. Czy naprawdę Ustawa o ochronie osób i mienia, a więc akt prawny, którego celem jest ochrona społeczeństwa (realizacja postanowień Konstytucji), wymaga wpisania na listę banków ze względu na kradzież mienia? Nawet kradzież mienia wielkich rozmiarów? W przypadku banków z dużym udziałem państwa można by jeszcze uznać, że efektem jest pośrednio ochrona majątku publicznego, ale co w przypadku banków typowo komercyjnych?

Przyjęcie stanowiska, że nasza krajowa ustawa ma za zadanie chronić interesy finansowe przedsiębiorców z Holandii, Hiszpanii czy USA byłoby chyba zbyt wielką woltą.

W jakim celu jest więc dokonywany wpis na listę obiektów obowiązkowej ochrony?

Odpowiedzi szukać należy w art. 5 ustawy. Wymienia on kilka podstawowych kategorii obiektów podlegających ochronie, wskazując cel ochrony. A więc:

  • Celem ochrony obiektów z ppkt. 2 ust. 2 art. 5 jest obronność państwa. A więc obiekty te nie są chronione, dlatego, aby nie doszło do przestępstw i wykroczeń jako takich, czy wejścia osoby, ale po to, aby utrzymać zdolność obrony państwa.
  • Celem ochrony obiektów z ppkt 2 jest interes gospodarczy, a więc funkcjonowanie państwa.
  • Celem ochrony z ppkt. 3 jest bezpieczeństwo publiczne.

Aby wiedzieć więc, jaki jest cel sprawowanej ochrony osób i mienia w konkretnym obiekcie, należy sprawdzić podstawę i treść wpisu na listę obiektów obowiązkowej ochrony. I z tej treści zrozumieć, z jakiego powodu nasz obiekt jest chroniony.

Dlaczego to takie ważne?

Wiele osób kierujących obiektami nie ma świadomości, jaką kategorią obiektu kierują. Skutkiem tego jest nieświadomość potencjalnej odpowiedzialności. Polskie prawo karne nie przewiduje co prawda łączenia kar jak prawo w USA, niemniej warto pamiętać, że niezapewnienie ochrony (zaniechanie), o którym mowa w Ustawie o ochronie osób i mienia, nie jest jedynym przepisem karnym, który w tym przypadku może mieć zastosowanie. W przepisach posiadamy szereg postanowień, które mają zdecydowanie większy kaliber i są to właśnie zarządzenia mówiące o narażeniu interesu gospodarczego, obronności czy też obejmujące utratę (lub jej ryzyko) dziedzictwa narodowego.

W związku z powyższym warto dokładnie wczytać się w podstawę wpisu na listę i zidentyfikować wszystkie przepisy prawa, aby precyzyjnie określić cel ochrony. Jak napisałem wyżej – ochrona przed przestępstwem, wykroczeniem czy wejściem osoby nieuprawnionej jest narzędziem, które ma dostarczyć celu, a więc zapewnienia bezpieczeństwa gospodarczego czy ochrony dóbr narodowych.

Co zrobić, gdy zagrożenie nie jest bezpośrednie?

0

Relacja ze szkolenia Manager bezpieczeństwa fizycznego.

W trakcie szkolenia Manager Bezpieczeństwa Fizycznego, realizowanego z Europejską Akademią Bezpieczeństwa i Ochrony dyskutowaliśmy o przyjętych rozwiązaniach w ochronie osób i mienia. Zaskakującym jest pokutujący do dziś model nazywany przeze mnie „wschodnim”, a więc takim, w którym za każdym razem konieczna jest interwencja „siłowa” (z brutalności słyną służby porządkowe za wschodnią granicą, w tym prym wiedzie OMON). Kilka lat pracy w Wielkiej Brytanii pozwoliło mi porównać model nasz, krajowy i model europejski. I stąd właśnie wywiązała się dyskusja i najważniejsze pytanie:

Czy przy każdej interwencji konieczna i możliwa jest konfrontacja i rozwiązania siłowe?

Wykonując analizę zagrożeń, spróbowaliśmy wyobrazić sobie różne interwencje i nagle okazało się, że nie wszystkie wyczerpują podstawę działania pracownika ochrony. Dla przypomnienia art. 36 Ustawy o ochronie osób i mienia:

Pracownik ochrony przy wykonywaniu zadań ochrony osób i mienia ma prawo do (…) ujęcia w granicach obszarów lub obiektów chronionych lub poza ich granicami osób stwarzających w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzkiego, a także chronionego mienia, w celu niezwłocznego oddania tych osób Policji;

Co musi zaistnieć, aby znalazła się podstawa do podjęcia interwencji pracownika ochrony:

  • Oczywiste zagrożenie dla życia, zdrowia ludzkiego lub mienia,
  • Zagrożenie musi być bezpośrednie.

Na naszym profilu na Facebooku wrzuciliśmy ostatnio interwencję pracownika ochrony w stosunku do osoby, która zaparkowała w sposób nieprawidłowy. Czy parkowanie wyczerpuje przesłankę bezpośredniego zagrożenia dla mienia lub osób? Raczej nie. Klient (zleceniodawca ochrony) jednak wymaga reakcji.

Co więc ma zrobić pracownik ochrony?

Naszą analizę poszerzyliśmy o aspekt reakcji, nazwijmy to pasywnej. Do wybranych zagrożeń przypisaliśmy formy i metody ochrony fizycznej, których celem jest wykrycie, ujawnienie i reakcja na zagrożenie (oczywiste i bezpośrednie). Dokonaliśmy też analizy przepisów Kodeksu Wykroczeń oraz Kodeksu Karnego, identyfikując tzw. przesłanki czynu zabronionego, a więc okoliczności, które decydują o tym, że dane zachowanie czy działanie jest wykroczeniem lub przestępstwem. Udało nam się zbudować całkiem spójny katalog czynów o charakterze „chuligańskim” lub czynów, które nie są wymierzone przeciwko mieniu, ale taki skutek mogą wywołać (np. pożar).

Przed tym ćwiczeniem uczestnicy zostali wprowadzeni (zgodnie z programem) w podstawy prawa wykroczeń i prawa karnego, w tym w szczególności w formy stadialne popełnienia czynu (zamiar, przygotowanie, usiłowanie, dokonanie). Te formy stanowią podstawę do podjęcia interwencji w związku z popełnieniem bądź usiłowaniem popełnienia czynu. Drugi podział to formy zjawiskowe, do których należą między innymi pomocnictwo i podżeganie, ale też i sprawstwo kierownicze, o którym będzie kilka zdań w podsumowaniu.

Posiadając te podstawy, wróciliśmy do definicji ochrony mienia:

ochrona mienia – działania zapobiegające przestępstwom i wykroczeniom przeciwko mieniu, a także przeciwdziałające powstawaniu szkody wynikającej z tych zdarzeń oraz niedopuszczające do wstępu osób nieuprawnionych na teren chroniony;

W tym momencie było już wiadomo, do czego były nam potrzebne przesłanki czynu, czyli rozumienie, kiedy wykroczenie czy przestępstwo ma miejsce. Opis takiej sytuacji stanowi podstawę do dalszego działania.

W tej części omówione zostały zasady postępowania w sprawach o wykroczenia i sprawach karnych. Dobre przygotowanie dokumentów z zauważonej sytuacji, niekoniecznie zakończonej interwencją, to podstawa wniesienia zawiadomienia o popełnieniu wykroczenia lub przestępstwa. W przypadku gdy działanie to powodowało lub mogło spowodować naruszenie mienia chronionego podmiotu, może być on (przedstawiciel – np. dyrektor) oskarżycielem posiłkowym i brać udział w całości postępowania.

Jest to więc odpowiedź na pytanie: Co ma robić pracownik ochrony?

  • Zgromadzić dowody na popełnienie wykroczenia lub przestępstwa;
  • przekazać przełożonemu;
  • przełożony przekazuje zleceniodawcy ochrony, który podejmuje decyzję o dalszym działaniu.

Z doświadczenia w ochronie obiektów wiem, że ten tryb zakończył się dla wielu osób mandatem karnym lub w skrajnych przypadkach wszczęciem postępowania karnego.

Sprawstwo kierownicze

Podsumowując szkolenie, mieliśmy zająć się formą zjawiskową, jaką jest sprawstwo kierownicze. Jest to naprawdę bardzo ważny element w poprawnej organizacji ochrony fizycznej. Treść artykułu 18 Kodeksu Karnego brzmi:

Art. 18. § 1. Odpowiada za sprawstwo nie tylko ten, kto wykonuje czyn zabroniony sam albo wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, ale także ten, kto kieruje wykonaniem czynu zabronionego przez inną osobę lub wykorzystując uzależnienie innej osoby od siebie, poleca jej wykonanie takiego czynu.

Przepis ten został rozważony w sytuacji, w której firmowy security manager, szef firmy, dyrektor obiektu (osoba decyzyjna) wydadzą procedurę, która narusza przepisy prawa. Przykładowo nakazuje zamknięcie osoby w pomieszczeniu do czasu przyjazdu Policji, przeszukanie jej albo na podstawie własnego „widzimisię” nakazuje wylegitymowanie osoby lub jej ujęcie.

Te czyny mogą stanowić naruszenie prawa. Na podstawie art. 18 KK odpowiadać może za to również twórca procedury, instrukcji czy opisu postepowania po ujęciu, jak również osoba wydająca bezpośrednią dyspozycję podjęcia bezpodstawnej interwencji.

Zrozumienie tych aspektów jest kluczowe dla ułożenia poprawnej współpracy, w której profesjonalna ochrona będzie wiedziała, w jaki sposób zaplanować podejmowanie interwencji, zarówno tych związanych z konfrontacją, jak i tych prowadzonych w trybie pasywnym (zawiadomienia). Ważne jest też, aby chronić klienta przed samym sobą i pomysłami, które mogą zakończyć się zarzutami prokuratorskimi dla wszystkich, od dyrekcji czy zarządów podmiotów chronionych, przez kadrę kierowniczą agencji (brak nadzoru), aż po pracowników ochrony.

Najbliższe szkolenie Manager bezpieczeństwa fizycznego, organizowane przez Europejską Akademię Bezpieczeństwa i Ochrony odbędzie się 26- 27 lipca 2021r.

Zapisy i szczegółowe informacje: szkolenia@essa.pro.

Król złodziei

0

To tytuł, jakim media ogólnopolskie okrzyknęły sprawcę kradzieży w Tarnobrzegu. Na gościnne występy wybrał się 36 latek z Kielc. Gdy wychodził ze sklepu, pracownik ochrony próbował dokonać ujęcia. Sprawca szarpał się z ochroniarzem, wykrzykiwał wulgarne słowa, w końcu udało mu się oswobodzić i uciekł. W trakcie szarpaniny zgubił jednak nie tylko fanty. O ile butelka wódki i zapiekanka są zrozumiałe, o tyle w redakcji zastanawiamy się nad motywem przewodnim tej „imprezy”, bo jednym z fantów był klucz pneumatyczny. Może to jakaś „impreza” wulkanizatorów?

Odkładając na bok dociekanie rodzaju imprezy, pojawia się bardzo istotna informacja dotycząca dalszego postepowania. Sprawca czynu odpowie za kradzież rozbójniczą. Warto przypomnieć o tym, że czyn, w którym zastosowanie ma tzw. próg wartości to kradzież podstawowa. Jest typowym czynem przepołowionym, w którym do pewnej wartości jest to wykroczenie, a powyżej tej wartości będzie to przestępstwo.

W przypadku innych odmian, a więc np. kradzieży rozbójniczej art. 281 Kodeksu Karnego (użycie siły w celu utrzymania się w posiadaniu zabranej rzeczy) czy kradzieży z włamaniem art. 279 KK (przełamanie zabezpieczeń) będą ścigane zawsze jako przestępstwa, niezależnie od wartości skradzionego towaru. Warto o tym pamiętać w rozmowie z policjantami, którzy dość często próbują zakończyć interwencję nałożeniem mandatu za wykroczenie.

Analiza zagrożeń, czyli mityczne Yeti.

0

Yeti to mityczne zwierzę, o którym chyba każdy słyszał, ale którego nikt, nigdy nie widział. Podobnie jak z dokumentami, formularzami i działaniami związanymi z analizą zagrożeń w ochronie fizycznej osób i mienia, czy ochronie przeciwpożarowej. Każdy o nich słyszał, nikt nie widział. Dokumenty te potrafią być równie mityczne i budzić kontrowersyjne odczucia, jak nasz Yeti.

Wielu czytelników, szczególnie koordynatorów, Inspektorów Ochrony PPOŻ i innych osób opracowujących dokumenty może się oburzyć. Przecież w dokumentach zawierają listę zagrożeń (cytat z jednego z audytów).

Owszem, listę. Nie analizę. Rozważania o tym, czy pożar (Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego) może powstać w wyniku zwarcia instalacji elektrycznej, czy od niedopałka również analizą jeszcze nie jest.

Cel analizy

Zacznijmy od celu analizy podchodząc do niego w nieco inny sposób.

Spróbujmy wyobrazić sobie efekt analizy:

,,Zabezpieczenia są trafne co do miejsca, typu i siły oddziaływania na zagrożenie.’’

To daje nam:

  • Personel bezpieczeństwa, który jest tam, gdzie być powinien. W odpowiedniej sile, wie co ma robić, ma do tego narzędzia, aby wykrywać, ujawniać i przeciwdziałać zagrożeniom, bądź skutkom z nich wynikającym;
  • Zabezpieczenie techniczne jest właściwie dobrane (również z punktu widzenia parametrów środowiskowych) oraz ustawione tak, aby wykrywać, ujawniać, przeciwdziałać zagrożeniom (stawiać opór), bądź skutkom z nich wynikającym.

W jaki sposób jednak zaplanować ochronę fizyczną i zabezpieczenie techniczne, żeby osiągnąć podstawowe, wyżej opisane parametry, jeśli nie wiemy:

  • Gdzie występuje zagrożenie (podstawa dyslokacji sił i środków, dobór lokalizacji dla urządzeń i instalacji oraz konfiguracji);
  • Jaką ma siłę (podstawa doboru sił i środków, w tym poziomu zabezpieczenia technicznego);
  • Jakie jest prawdopodobieństwo wystąpienia (podstawa dyslokacji sił i środków).

Wyobraźmy sobie, że mamy 5 piętrową galerię handlową. I listę zagrożeń z początku artykułu (szumnie nazywaną analizą zagrożeń). W jaki sposób postawić zadania pracownikowi, który będzie wykonywał patrol po parkingach lub po food-court (potoczna nazwa strefy, w której znajdują się restauracje)?

Przecież zagrożenia te są zdecydowanie inne w obu tych rejonach (kradzież pojazdu vs pożar wielkich rozmiarów ze względu na substancje palne). Pracownik nie powinien sam wymyślać, co musi zrobić w tych strefach. Od tego jest kwalifikowany pracownik ochrony fizycznej lub security manager (w obszarach nie zastrzeżonych dla pracownika ochrony), który określi zadania i sprawdzi ich wykonanie.

Miecz Damoklesa

W procesie legislacyjnym znajdują się aktualnie zmiany prawne, które z całą pewnością mocno zamieszają w wysokości obciążeń publiczno-prawnych. W uproszczeniu ZUS za pracowników ochrony może niebawem dotyczyć całego miesięcznego wynagrodzenia w pełnej wysokości.

Aktualnie, w wielu przypadkach płacony jest w pełnym wymiarze od pierwszej umowy (w wysokości najniższej krajowej), a kolejne są już dużo niższe. Tradycyjnie od stycznia wejdą w życie podwyżki najniższej krajowej.

Te dwa czynniki łącznie, według szacunków branży to od 20, do nawet 35% podwyżki za usługę ochrony. Tu pojawia się ważne pytanie:

Czy zleceniodawca naprawdę zapłaci o 30% więcej za usługę, której nie rozumie i nie wie po co właściwie jest?

Opis zadań np. w ramach kontroli ruchu osobowego lub osobowo-materiałowego, nie jest celem działania ochrony. Jest narzędziem, ale nadal nie wiadomo, jakim zagrożeniom przeciwdziała i czy jest odpowiednie (adekwatne). Brak właściwej analizy zagrożeń może spowodować, utratę kontraktu.

Analiza zagrożeń

Analiza zagrożeń nie jest jedynym działaniem, które należy podjąć, w celu nadania sensu ochronie i pokazania klientowi, celu posiadania odpowiedniej ilości personelu, mogącego wykonać określone działania prewencyjne i interwencyjne.

Jest jednak bardzo istotnym krokiem i szansą dla całej organizacji, zarówno po stronie dostawcy, jak i odbiorcy (klienta). Od niej zaczyna się prawidłowa i poprawna realizacja systemów zarządzania bezpieczeństwem i ochroną, ponieważ właśnie od niej, rozpoczyna się określenie konkretnych wymagań dla ochrony. I nie tylko w ochronie fizycznej, jest podstawą wszystkich systemów.

Co zawiera analiza?

W podstawowym ujęciu obejmuje, co najmniej:

  • Źródło zagrożenia – informacja skąd zagrożenie pochodzi. Umożliwi identyfikację źródeł informacji o zagrożeniu.
    Jeśli będzie to działanie człowieka (przestępstwa i wykroczenia) źródłem może być Policja. Jeśli zagrożeniem będzie silny wiatr, pożar lub powódź, informacji będziemy poszukiwać w serwisach meteo. Przy źródle warto ocenić, czy informacje są rzetelne, czy jest to może kategoria rozważania na podstawie przysłowiowych fusów z kawy;
  • Siła zagrożenia – na nasze zasoby chronione w inny sposób oddziałuje przestępca, w inny grupa zorganizowana. To samo dotyczy szklanki wody i litrów wody, z systemów gaśniczych. Siła zagrożenia, w każdym przypadku będzie miła różne natężenie.
  • Prawdopodobieństwo wystąpienia zagrożenia – informacja jak często może w danym miejscu wystąpić. Nie zawsze na całym obiekcie, ponieważ niektóre zagrożenia są lokalne. Mogą one również zależeć od wartości, które są w danym magazynie lub pokoju.

Mając te parametry wiemy, na jakie zagrożenia możemy przygotować się na obiekcie.

Uwaga techniczna: Podczas pracy od razu dopisujemy wstępne założenia dla form i metod wykonywanej ochrony – przypisujemy czym możemy działać w ramach procesu ochrony. Podstawowy przebieg procesu od wykrycia do reakcji:

  • Wykrycie zagrożenia – czujki systemów. Człowiek wykrywa stan nie będący zgodnym z założonym (osoba znajduje się tam, gdzie nie powinna. Wysoka temperatura, wilgotność);
  • Ujawnienie zagrożenia – wbrew pozorom to zupełnie inny etap. Czasami nazywany alarmowaniem. Przykładowo system sygnalizacji włamania, który nie jest monitorowany zewnętrznie, a ma jedynie lokalny sygnalizator akustyczno-optyczny, skutecznie poinformuje o zagrożeniu tylko w godzinach przebywania pracowników na obiekcie;
  • Opór – funkcja ta najczęściej jest realizowana przez zabezpieczenie techniczne. Urządzenia (szafy, sejfy) i systemy. Ich zadaniem jest postawienie oporu zagrożeniu do czasu podjęcia interwencji;
  • Reakcja – najczęściej realizowana przez człowieka formami ochrony fizycznej. W przypadku bezpieczeństwa pożarowego mogą to być urządzenia gaśnicze.

Przypisanie form, metod ochrony i zabezpieczenia technicznego do konkretnych zagrożeń, pozwala na przygotowanie pełnego opisu zadań pracowników, w konkretnych metodach ochrony (patrol, posterunek, konwój i inne). Jednocześnie jest to podstawowe narzędzie do określenia stanu osobowego oraz poziomu wyszkolenia. Dodatkowo pozwala uzyskać wstępne wymagania dla systemów zabezpieczenia technicznego.

Jeśli na obiekcie jest stosunkowo mało zabezpieczeń technicznych, pracownik ochrony w trakcie patrolu wykonuje wiele zadań prewencyjnych, zmierzających do wykrycia i ujawnienia zagrożeń. Może zdarzyć się tak, że odstęp między wizytami (patrolem i kontrolą stanu), w konkretnym miejscu to 30 minut (np. na podstawie czasu oporu). Dodając inne zadania może okazać się, że aktualny stan osobowy jest zbyt mały. Pracownik nie ma szans na realizację zadań.

Dwa przykłady:

  1. W 1999 roku organizowałem ochronę drukarni. Była to jedna z najbardziej nowocześniejszych drukarni w Europie. Wstępne założenia, opracowane przez mojego przełożonego były klasycznym obrazem „organizacji” ochrony. Cytat:

,,Jedna brama główna – to dwóch. I jeden w patrolu. Trzy osoby wystarczą.”

Nie zgodziłem się z tym. Wykonałem analizę zagrożeń, przydzieliłem wstępnie zadania i z mojego wyliczenia, okazało się, że potrzebnych jest 9 osób na zmianie. Trzy razy więcej. Dyrektor był przeciwnikiem tego rozwiązania, obawiając się utraty kontraktu, na szczęście był jeszcze prezes, który zadecydował, że porozmawiamy z klientem przedstawiając mu konkretne argumenty i obrazując sytuację. Klient się zgodził. Po 6 miesiącach zlecił dodatkowo opracowanie koncepcji dla drugiego obiektu, kompleksu biurowego, w którym mieściła się redakcja. Stan na dzień opracowania koncepcji – 2 osoby. Koncepcja to 12 osób. Kolejny raz się zgodził.

  1. Drugi przykład miał miejsce całkiem niedawno (2018). Jedna z firm poprosiła o ofertę na ochronę centrum logistycznego na całą Europę. W ramach współpracy z agencją ochrony, przygotowaliśmy ofertę zwykłą oraz ofertę zaawansowaną. Tu również podstawą było rozpisanie zadań zależnie od zagrożeń. Zamiast wstępnej „koncepcji” liczonej w oparciu o ilość bram (4 osoby), przeszła ta z 7 osobami na zmianie.

Cechą wspólną obu sytuacji (a było ich o wiele więcej) było to, że zadania pracowników ochrony zostały doprecyzowane. Przykładowo, opis stanowiska szefa ochrony dla drugiego przykładu to 9 stron. Obszerność materiału wynikała z celu opisu. Był zarówno do przedstawienia klientowi, jak i agencji rekrutacyjnej, która szukała kandydatów (poza branżą ochrony, w związku z czym musiało znaleźć się wiele uzupełnień i wyjaśnień).

Klient ,,nie ma’’ Pieniędzy

Często słyszę, od organizatorów ochrony fizycznej tłumaczenie ,,Klient nie ma pieniędzy, klient za to nie zapłaci”. Pracownicy ochrony zarabiają najniższą krajową, czasem jest dodatek dla osób funkcyjnych.

Moje doświadczenie mówi jednak coś zupełnie innego. To, żeby klient znalazł jednak pieniądze i zapłacił leży w jego interesie, w naszym z kolei leży uświadomienie mu tego i wskazanie korzyści i oszczędności, które wynikają z przedstawionego mu rozwiązania.

Jeśli jednak w dalszym ciągu nie jesteście przekonani, bardzo proszę argument koronny, który zawsze prezentuję:

Klient nie ma pieniędzy na ochronę fizyczną, ale 400 tysięcy na technikę i inteligentną analizę obrazu + zaawansowane systemy wykłada od ręki? Zaskakujące.

Zastanówcie się, dlaczego, na inne rzeczy ma pieniądze, na ochronę ich nie ma.

Podsumowanie

Pracując w branży od ponad 25 lat, nieustannie śledzę i obserwuję zmiany. Nie da się nie zauważyć, że wiodącym sposobem rozmowy o ochronie jest „nie da się”. Jeśli będzie tak, jak napisałem w poprzednim artykule związanym z profesjonalizacją, branża będzie opierać się o minima zawarte w ustawie, to w żaden sposób się nie rozwinie. Argumenty z kolei skończą się, gdy klient za dość duże budżety otrzyma tylko „spacerowicza”, który „śmiga” między punktami odbijając swoją obecność.

Czy w profesjonalnej ochronie osób i mienia chodzi wyłącznie o obecność? Zdecydowanie nie.

Ustawa o ochronie osób i mienia- jaki jest jej cel?

0

W ostatnim czasie media krajowe obiegła informacja o podpisaniu przez Prezydenta RP nowelizacji Ustawy o ochronie osób i mienia. Informacje na ten temat możemy też przeczytać na profilach organizacji skupiających pracodawców czy tych prowadzonych przez pracowników ochrony. Zainteresowanie jest zaskakująco duże, bo jest to zmiana techniczna. Reguluje zasady wykonywania kontroli usługi ochrony osób i mienia, w szczególny sposób precyzując uprawnienia Żandarmerii Wojskowej, dokonującej kontroli na terenach podległych Ministerstwu Obrony Narodowej. Jednocześnie po raz kolejny wskazuje osobę odpowiedzialną, tym razem przypisując obowiązek usuwania błędów kierującemu chronioną firmą lub dowódcy jednostki wojskowej.

Ze strony komentatorów środowiska znów jednak padają słowa, że obecna nowelizacja nie reguluje wielu aspektów związanych z organizacją wykonywania usług. Ta burza skłoniła nas w Redakcji do ponownego pochylenia się nad problemem rozumienia przepisu prawa, jego istoty i celu oraz wyjaśnieniu na łamach portalu, po co są w ogóle przepisy prawa.

Cel- ochrona obowiązkowa

Zanim przejdziemy do celu ochrony, postawię kilka pytań do rozważenia z zupełnie innego zakresu. RODO – temat zarówno łatwy, jak i trudny, na pewno też wszechobecny. Zadam więc pytanie:

Czy Ty Czytelniczko, Czytelniku interesujesz się ochroną danych dla samej ochrony? Czy bardziej rozważasz to, co się stanie, gdy twoje dane zostaną ujawnione czy skradzione? Ktoś weźmie kredyt na ciebie albo dowie się czegoś, co masz prawo ukrywać.

Tak, odpowiedź twierdząca na drugie pytanie jest prawidłowa, bo nie chodzi o samą ochronę danych, lecz o ochronę osoby, której dane dotyczą. Ochrona danych to tylko narzędzie, nie cel. A w RODO chodzi o ochronę ciebie, nie twoich danych.

Podobnie jest z wszystkimi systemami ochrony, wymaganymi przez prawo. BHP nie chroni przed wypadkami, a przed śmiercią bądź uszczerbkiem na zdrowiu pracownika. Ochrona środowiska to nie plany zapobiegania awariom jako cel, a zabezpieczenie środowiska naturalnego (plany zapobiegania awariom są narzędziem).

Identycznie jest w przypadku ochrony fizycznej osób i mienia dla obiektów obowiązkowej ochrony. Wasz obiekt jest obowiązkowo chroniony nie dlatego, że jest wpisany, a dlatego że jest ważny dla:

  • Obronności państwa,
  • Interesu gospodarczego,
  • Bezpieczeństwa publicznego,
  • Innych, ważnych interesów – unikalna produkcja, telekomunikacja, media, muzea czy archiwa.

Zarzut za brak spełnienia ochrony ciążyć będzie na kierującym zakładem, nie dlatego, że nie dopełnił przepisu ustawy o ochronie osób i mienia (art. 48), ale przede wszystkim dlatego, że w ten sposób naraża państwo polskie. Potwierdzeniem tego podejścia jest objęcie pracowników ochrony, pełniących służbę na obiektach obowiązkowej ochrony, ochroną przewidzianą dla funkcjonariuszy publicznych. A więc tych, którzy dbają o ład, bezpieczeństwo i porządek w państwie.

Z tego powodu dyskusja o tym, czy Żandarmeria Wojskowa powinna nadzorować i kontrolować wykonanie ochrony na obiektach wojskowych jest co najmniej zaskakujące. O animozjach i przeroście ego niektórych pracowników ochrony napiszę w innym artykule, w tym wróćmy do celów wydania przepisu. Istnieje też drugi z nich.

Cel – ochrona osoby, wobec której podejmowane są działania

Czy zastanawiałeś się Czytelniku, Czytelniczko, dlaczego pracownik ochrony musi się przedstawić, mieć identyfikator w widocznym miejscu? Sporządzić notatkę, która jest załącznikiem do księgi realizacji umowy z czynności legitymowania, ujęcia, użycia środków przymusu? A cała dokumentacja jest przechowywana przez określony czas?

Wróćmy do celu wydania przepisów. Jest on taki sam jak w przypadku RODO czy BHP- ochrona osoby. Tym razem tej, wobec której podejmowane są czynności. Wynika to z Konstytucji, która stanowi, że prawa i wolności mogą być naruszone tylko w trybie i na zasadach określonych w ustawie.

A przecież legitymowanie to przetwarzanie danych osobowych (zgoda nie jest wymagana). Ujęcie to ograniczenie prawa do wolności. Użycie środków przymusu czy broni palnej to naruszenie nietykalności.

A więc ta część ustawy, która mówi o tym, co może pracownik ochrony, z rozporządzeniem, jak ma to wykonać to nadal cel nadrzędny, jakim jest ochrona osoby, wobec której czynności są podejmowane. Ochrona przed przekroczeniem uprawnień. A w przypadku przekroczenia wskazanie osoby dopuszczającej się przekroczenia (identyfikacja pracownika ochrony) tak, aby można było wszcząć postępowanie karne.

A gdzie standardy, jakość?

Zaczynają się wyżej niż spełnienie wymagania prawa.

W tym momencie przypomina mi się zawsze sytuacja, gdy jechałem do Zakopanego z Krakowa na jedną z konferencji. Stałem na Matecznym. Przepuściłem trzy małe busy. W jednym wielki brud, drugi wyglądał jak zabytek, a w trzecim kierowca wydał mi się dość dziwny. Pojechałem w końcu dużym autobusem, bardzo wygodnym. Kosztowało mnie to tylko dwa złote więcej. Stwierdziłem, że już nigdy więcej nie będę podróżował busami.

One wszystkie spełniały wymagania prawne, każdy kierowca miał uprawnienia. A jednak…

A jak dziś wygląda konkurencja w ochronie osób i mienia? Czy da się ją zbudować, oferując to samo – a więc spełnienie WYMAGAŃ?

Dojrzałość branży ochrony osób i mienia

0

Od długiego czasu obserwuję branżę i to, co się w niej dzieje; długiego, bo już ponad ćwierć wieku. Z moich obserwacji wynika, że z jednej strony dzieje się dosyć dużo, z drugiej jednak całkiem niewiele.

Rozwój branży

Pojawiają się nowe technologie, videopatrole, rozwój zabezpieczeń technicznych, analityka obrazu (podobno inteligentna). Szczególnie w czasie ogłoszonych obostrzeń w wyniku pandemii, czy lokalnie w naszym kraju epidemii wzrasta rozwój techniki. W biurach jest dużo mniej pracowników, wielu z nich pracuje zdalnie, na tzw. home- office. Można by powiedzieć, że to świetne rozwiązanie, jednak nie do końca tak jest.

Proces ochrony fizycznej (podobnie jak ochrony przeciwpożarowej) to określone etapy działania:

  • Wykrycie – to działanie, w którym system detekcji (jeszcze nie sygnalizacji) wykrył stan niezgodny z właściwym. (np. wkroczenie osoby nieuprawnionej, wilgoć w miejscu, gdzie powinno być sucho, inna temperatura niż założono). Ważne, że stan ten został wykryty.
  • Ujawnienie – to działanie, w którym stan niezgodny został ujawniony. Przykładowo, operator nacisnął przycisk na centrali, potwierdzając przyjęcie zgłoszenia; osoba personelu sprzątającego została wysłuchana, podjęto działania.
  • Opór – to działanie, najczęściej zabezpieczeń mechanicznych lub budowlanych (też osób), które daje czas na reakcję właściwą. Parametry odporności na zagrożenie są określane w różny sposób, zależnie od rodzaju zabezpieczenia. Może to być odporność na włamanie liczona w jednostkach oporowych (RU) albo odporność na działanie ognia i produktów spalania wyliczane w minutach (REI). Celem jest powstrzymanie zagrożenia do czasu, w którym nastąpi reakcja.
  • Reakcja – to interwencja zmierzająca do zatrzymania zagrożenia, np. ujęcia sprawcy, zgaszenia pożaru.

Wiele się dzieje w zakresie rozwoju systemów, pojedynczych i lokalnych rozwiązań, jednak w dość dziwny, ale bardzo charakterystyczny dla branży sposób.

Człowiek kontra technika

Od lat w branży bezpieczeństwa fizycznego toczy się ta sama walka. Ochrona fizyczna konkuruje z techniką o klienta; tego samego i w ten sam sposób. Rynek branży ochrony osób i mienia jest wbrew pozorom atrakcyjny również dla innych. Pojawiają się „nowi gracze”, dla przykładu cała branża zarządzania obiektami, (tzw. FM – facility management); eksperci w negocjacjach cen, często narzucający swoje rozwiązania, (np. inteligentnego budynku, bez konieczności stosowania zabezpieczeń technicznych). Producenci sprzętu dokonują klasycznej integracji pionowej, przejmując w dużej mierze doradztwo projektowe, wykonawstwo i utrzymanie systemów zabezpieczeń technicznych. Jest to zgodne z prawem, gdyż ustawa wymaga wpisu na listę kwalifikowanych pracowników zabezpieczenia technicznego tylko w przypadku usług realizowanych na obiektach obowiązkowej ochrony.

Dlaczego nie jest to widoczne tak wyraźnie? Branża się rozwija, a tempo wzrostu często maskuje powolną utratę rynku na rzecz podmiotów spoza sektora ochrony osób i mienia.

A gdyby tak…

… nagle zacząć rozumieć, że o klienta walczy się nieco inaczej? Stosując usługi komplementarne, a nie substytuty?

Usługi komplementarne  to te, które się uzupełniają, natomiast substytuty – takie, które się zastępują. (np. zmiana ochrony fizycznej na technikę, ze względu na oszczędności finansowe).

Inspiracją do dzisiejszego felietonu jest informacja, że firmy  Oracle i Microsoft rozpoczną współpracę na rzecz zwiększenia usług wykorzystania chmury obliczeniowej w Polsce, a więc na rzecz zwiększenia rynku.

Czy w branży ochrony jest na to miejsce?

Oczywiście. Co więcej, było już realizowane w wielu kontraktach. Za przykład niech posłuży trzyletnia usługa na rzecz jednego z największych producentów napojów. Usługa ochrony wspierana była działaniem ekspertów z dziedziny bezpieczeństwa. Audyty bezpieczeństwa centrów handlowych dostarczały wielu cennych informacji. Koncepcje bezpieczeństwa, np. jednego z centrów logistycznych na Europę centralną i wschodnią obejmowały takie elementy, jak zagrożenia pochodzące z Azji (choroby egzotyczne i pajęczaki jako źródło zagrożenia).

Problemem, jaki zauważam, jest pewien stopień dojrzałości i podejścia do tego typu kontraktów. Wymagają one wzajemnego szacunku partnerów dostarczających usługę zintegrowaną. I, mimo że znaczącą kwotą na fakturze jest ta za ochronę, to w momencie realizacji kontraktu role zostały ustalone już wcześniej.

Drugą kwestią jest krótkowzroczność. Można „wejść” na obiekt posiłkując się doradztwem w zakresie bezpieczeństwa. Trzy miesiące pracy nie spowodują jednak, że firma przejęła już kompetencje i umiejętności, a doradztwo można zlikwidować, zostawiając samą ochronę. Fakt, przez chwilę kontrakt jest bardziej rentowny, ale później dość często się go traci (90% w ciągu sześciu miesięcy, pozostałe po wygaśnięciu umowy).

Firm doradczych w bezpieczeństwie jest na rynku wiele, agencji ochrony z ambicjami również. Może zamiast ciągłej walki o klienta już czas na prawdziwe partnerstwo i poszerzanie rynku?

Potrącony ochroniarz

0

Pod koniec miesiąca w Elblągu doszło do potrącenia pracownika ochrony. Według informacji podanych przez lokalne media, pracownik ochrony wybiegł za podejrzanym o kradzież. I wtedy doszło do potrącenia przez sprawcę kradzieży. 

W redakcji i na naszych grupach zastanawiamy się przy takich sytuacjach, co było przyczyną wypadku. Fakt, chęć ujęcia osoby na gorącym uczynku jest tym, czego wymaga się od pracownika ochrony. Ale czy na pewno w takiej formie?

Od wielu lat panuje przekonanie, że pracownik ochrony jest jednoosobowym pododdziałem szturmowym. I samodzielnie dokona interwencji, zgodnie z zasadami bezpiecznego podjęcia interwencji (zawsze nas intrygowało, jak zrobić jednoosobowo trójkąt bezpieczeństwa). Zanim przejdziemy do rozwinięcia w którym poszukamy problemu przysłowie łacińskie:

Nec Hercules contra plures

Wybraliśmy najbardziej łagodne tłumaczenie:

I Herkules nie pomoże, kiedy ludzi morze. 

Poszukajmy, gdzie leży problem, krótka charakterystyka stanowisk

Handlarze ochroną (nie umniejszając prawdziwym handlowcom) często nie mają do końca wiedzy, jak wygląda praca ochroniarza. Nie rozumieją istoty zespołów ochronnych, a analizę zagrożeń kojarzą z jedną kartką z instrukcji ochrony. Za to klienta uspokoją, że na hali sprzedaży wystarczy jeden ochroniarz na 1000 m2, najlepiej niekwalifikowany i bez środków przymusu. I taki sam będzie wystarczający w najbardziej niebezpiecznej dzielnicy w mieście i w tej najbardziej bezpiecznej. Cóż. Ważne jest to, aby prowizja się zgodziła. 

Klienci. Są szczęśliwi. Bo nawet jeśli dojdzie do kradzieży, a pracownik ochrony nie zareaguje i nie ujmie sprawcy, to i tak jeszcze jest polisa ubezpieczeniowa agencji. A więc teoretycznie klient wyjdzie na swoje. 

Tylko czy naprawdę? O kwestiach BHP w ochronie będziemy trochę pisać. Dziś tylko ciekawa informacja. W art. 304 Kodeksu Pracy zamieszczono bardzo ciekawy przepis dotyczący BHP osób zatrudnionych na innej podstawie niż umowa o pracę. 

Szef firmy ochrony bywa już mniej szczęśliwy, bo część zdarzeń obsługiwana jest z bieżącego portfela, bez uruchomienia ubezpieczyciela. Natomiast na pewno nie będzie zainteresowany negatywnymi skutkami ze wspomnianego BHP. Warto pamiętać, że przepisy karne są na tyle skomplikowane, że np. określają że czyn można popełnić przez zaniechanie. Np. ktoś nie określił zasad poprawnego wykonania interwencji. Jeśli wpleciemy w to art 2 Kodeksu Karnego (KK) oraz 18 KK to krąg winnych może się poszerzyć, bo nadzór nad kierownikami mają dyrektorzy, a nad nimi zarząd (sprawstwo kierownicze jest pojemnym terminem). Nie o BHP jest dzisiejszy artykuł, to tylko tło, więc wróćmy do źródeł problemów. 

Oczywiście w przypadku szefów w branży ochrony są też tacy, którzy wolą patrzeć na stronę przychodową, nie kosztową. I to nie poprawia sytuacji działów operacyjnych w odwiecznym konflikcie z działem sprzedaży, za to prezes może się wybrać na egzotyczne wakacje. 

Ochroniarz. Tu mamy kilka rodzajów ochroniarzy. Tych, którzy wierzą że są jednoosobowym pododdziałem szturmowym. Tych co uważają, że zakładając mundur (albo jego część), otrzymując legitymację służbową stają się nieśmiertelni, a czasem nawet niewidzialni. Oraz tych, co wiedzą na czym polega praca pracownika ochrony. 

Czy to już pełny zestaw osób, które są związane z zakupem usługi ochrony i które mają bądź mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo pracownika ochrony? A za nim – za poprawnie realizowane usługi? Niestety nie. 

Jest jeszcze pewna grupa osób, która nazywana jest “centrala”. Przy czym tutaj, jak i w przypadku handlowców i handlarzy, można wprowadzić podział na centralę i Centralę (z wielkiej litery). 

Centrala to osoby odpowiedzialne za zakupy. Są to zarówno managerowie ds zakupów (purchasing manager) ale i security managerowie. Z niezrozumiałych względów, przy tak dużym rozwoju systemów zarządzania, norm ISO, przepisów w tym RODO, które wymagają myślenia opartego o ryzyko oraz rozważania kontekstu nadal “Centrala” uważa, że 1 pracownik ochrony na hali sprzedaży jest wystarczający na spokojnym osiedlu w centrum Warszawy jak i w patologicznych dzielnicach, w których strach wyjść po zmroku. Wszystko rzecz jasna w imię kosztów i ich ograniczenia. Albo fałszywie pojętej standaryzacji. 

Źródło problemu

Czy jest jedno? Z pewnością nie. To trochę naszych polskich, kulturowych naleciałości, podejścia, w którym nie do końca jeszcze rozumiemy, że nie każda interwencja musi się kończyć konfrontacją, rozwiązaniem siłowym i scenami z filmu sensacyjnego. Owszem, są takie miejsca i okoliczności, gdy tak trzeba, niemniej ta konkretna, omawiana w artykule nie wygląda na wymagającą aż takiego działania. 

Ponownie, jak od wielu lat wskażę jednak na jedno miejsce, które może zmienić sposób działania. Jest to tzw. średnia kadra managerska. Kierownicy ochrony, managerowie, koordynatorzy – ci, którzy organizują ochronę. To na nich, w rozumieniu art. 26 Ustawy o ochronie osób i mienia ciąży obowiązek organizacji ochrony, a więc rozpoznania zagrożeń, przygotowania procedur operacyjnych i ich wdrożenie. Jako osoby kierujące pracownikami (w tym też zatrudnionymi na podstawie innej umowy niż umowa o pracę) odpowiadają też za BHP. 

A przecież mamy monitoring wizyjny, jest zarejestrowany pojazd, pracownik po wybiegnięciu mógł spisać numery. W przypadku, gdy jest to kolejny przypadek konkretnej osoby mamy czyn ciągły, który potrafi wykluczyć próg (kradzież to tzw. czyn przepołowiony). Nawet za wykroczenie można ścigać w trybie prywatnoskargowym. Ale o tym trzeba wiedzieć.

Oczywiście ogromnym problemem jest dyskutowanie z klientem, któremu handlarz naobiecywał, czy z szefem któremu… też naobiecywał. Jednak bez dobrze wykonanej pracy nie da się przekonać ani klienta ani szefa. Bo ”słowo przeciw słowu”.

Choć chyba czasem warto, bo rano spokojnie można w lustro spojrzeć. A nie w telefon, czekając na informacje ze szpitala, co z kolegą. Pod rozwagę. 

Zgłoś, jeśli zarabiasz poniżej najniższej krajowej

0

Niestety nie u nas. A szkoda. SIA – Security Industry Authority czyli brytyjski organ nadzorczy nad sektorem ochrony wprowadził formularze za pomocą których pracownicy ochrony mogą zgłosić otrzymywanie wynagrodzenia na poziomie niższym niż minimalna krajowa. 

Ta sytuacja skłoniła nas do pewnego przeglądu działań branżowych. 

Jak jest u nas?

W poprzednim “życiu” naszego portalu pisaliśmy o sytuacji z Opola, gdzie pracownicy ochrony otrzymali propozycję rozliczenia godzin za 1 złoty brutto. Dotyczyło to pracowników posiadających grupę inwalidzką, a firma uznała, że skoro i tak mają wynagrodzenie płacone “przez PFRON” (refundacja) to pozostałe godziny będą w ramach owego wynagrodzenia. 

Przypadków było wiele. Pojawili się również “rycerze cnoty”. 

Walka o?

Znak zapytania celowo, bo pamiętamy też walkę (?) z rzekomo zaniżonym wynagrodzeniom przez pewną grupę na początku nieformalną. Efekt? Mapa, która niedługo później zniknęła. Pytanie dlaczego? I co miała obrazować, poza frustracją? 

Szanuj branżę!!!

Wydaje nam się, że w wielu przypadkach za akcjami, które mają na celu pozornie walczyć i pracowników ochrony kryje się czysto ludzka chęć zaistnienia. Wybicia się. Dla przypomnienia:

  • Pseudonim Krecik. Rok 2007. Nawoływał na jednym z for dyskusyjnych do protestów, wyjścia na ulicę. Po krótkiej ocenie osoby okazało się, że to był zawodowy pieniacz. Miał na koncie kłótnie ze swoją spółdzielnią na południu Polski, dyskusje z urzędem czy bankami. 
  • Prezes (to nasz pseudonim). Protestując przeciwko uciskowi w branży okazało się, że jak został kierownikiem to nagle… zapomniał o tej walce. Choć może dokładniej, zmienił front. A przynajmniej tak donosiły dyskusje na forach o pracownikach. Co ciekawe z czasów zatrudnienia w firmie, która naprawdę dbała o pracowników. Kolejną, ciekawą działalnością naszego Prezesa było tworzenie memów ośmieszających branżę. 
  • “Dziewulski ochrony”. Nie, to nie pan poseł poprzednich kadencji, specjalista od wszystkiego. To nasz rodzimy, branżowy specjalista, który również specjalizuje się w ośmieszaniu branży memami, zdjęciami. 

Przez ostatnie 25 lat obserwacji branży mamy jeszcze wielu kandydatów do największego “psuja” branży. 

Czy tak buduje się wartość branży? 

Naszym zdaniem ośmieszanie branży, memy, wyciąganie i rozkminianie wpadek nie jest tym co buduje branżę. Na pewno też nie jest tym dzielenie branży na my i oni – czyli pracownicy i prezesi. Mamy nadzieję, że w końcu wszyscy się opamiętają i zacznie się tak jak być powinno. Czyli dobra praca za dobre pieniądze. 

  1. Dobra praca to nie rozwiązywanie krzyżówek i oglądanie filmów. 

Drzyzga ma ochroniarzy?

0

Ewa Drzyzga prowadzi popularne programy w stacji telewizyjnej TVN. Rozmowy w toku i w ostatnim czasie Dzień Dobry TVN. Postrzegana jest jako osoba bezstronna i dociekliwa. Co nie powodowało u niej żadnych problemów, aż do teraz.

Jak donosi jeden z portali (niekoniecznie newsowy, bardziej „gwiazdorsko-plotkarski), Ewa Drzyzga ma ochroniarzy. Dwóch. Każdy może mieć, zachowanie pani Ewy wskazuje, że ma jakieś obawy.

Nas jednak bardziej interesuje inna kwestia. Czy jest to profesjonalna ochrona osób, zgodnie z przepisami Ustawy o ochronie osób i mienia, czy znów dwóch emerytowanych panów po służbach dorabia sobie?

A może w naszym kraju nie ma profesjonalnych firm ochrony osób i mienia, specjalizujących się w ochronie osób?

Zapraszamy do komentarzy na naszym profilu Facebook.

Koparką w Mercedesy

0

Zwolniony pracownik w miejscowości Vitoria, w kraju Basków wpadł na dość nietypowy pomysł rozliczenia się z poprzednim pracodawcą. Od obecnego pracodawcy skradł koparkę Caterpillar i przejechał 21 km, gdzie udało mu się uszkodzić 69 pojazdów. Jak podają źródła zbliżone do fabryki, miał w zamiarze również zniszczyć linię produkcyjną, co spowodowałoby straty dużo większe niż “tylko” 5 milionów EURO (ponad 20 milionów złotych).

Wątek pracowników ochrony można ująć dwutorowo:

Pojawiły się sugestie, że pracownik ochrony (JEDYNY! na takim zakładzie) mógł być w zmowie, skoro napastnik zniszczył aż tyle aut. Jednak zastanawia mnie, jak w Baskonii szkolą ochroniarzy i jaką mają technikę na jednoosobową interwencję wobec operatora koparki.

Drugi wątek, to wciąż mało popularna analiza zagrożeń w ujęciu procesowym. W Polsce również jest to bardzo słaba strona, można napisać pięta achillesowa bezpieczeństwa fizycznego. Brakuje często oceny zagrożenia zniszczeniem kluczowych instalacji, urządzeń na obiekcie, a sama analiza zagrożeń sprowadza się do kartki z listą, przepisaną z Metodyki KGP. To powoduje, że nadal ochrona jest… przed złodziejem papieru toaletowego i mydła z łazienek pracowników produkcji ewentualnie przed zniszczeniem przez pijanego pracownika elementów wyposażenia kantyny.

Mamy nadzieję, że niebawem stan się zmieni.

3,126FaniLubię
3,820ObserwującyObserwuj

Popularne artykuły

Ta strona korzysta z plików cookies w celu zwiększenia wygody przeglądania.