Relacja ze szkolenia Manager bezpieczeństwa fizycznego.

W trakcie szkolenia Manager Bezpieczeństwa Fizycznego, realizowanego z Europejską Akademią Bezpieczeństwa i Ochrony dyskutowaliśmy o przyjętych rozwiązaniach w ochronie osób i mienia. Zaskakującym jest pokutujący do dziś model nazywany przeze mnie „wschodnim”, a więc takim, w którym za każdym razem konieczna jest interwencja „siłowa” (z brutalności słyną służby porządkowe za wschodnią granicą, w tym prym wiedzie OMON). Kilka lat pracy w Wielkiej Brytanii pozwoliło mi porównać model nasz, krajowy i model europejski. I stąd właśnie wywiązała się dyskusja i najważniejsze pytanie:

Czy przy każdej interwencji konieczna i możliwa jest konfrontacja i rozwiązania siłowe?

Wykonując analizę zagrożeń, spróbowaliśmy wyobrazić sobie różne interwencje i nagle okazało się, że nie wszystkie wyczerpują podstawę działania pracownika ochrony. Dla przypomnienia art. 36 Ustawy o ochronie osób i mienia:

Pracownik ochrony przy wykonywaniu zadań ochrony osób i mienia ma prawo do (…) ujęcia w granicach obszarów lub obiektów chronionych lub poza ich granicami osób stwarzających w sposób oczywisty bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzkiego, a także chronionego mienia, w celu niezwłocznego oddania tych osób Policji;

Co musi zaistnieć, aby znalazła się podstawa do podjęcia interwencji pracownika ochrony:

  • Oczywiste zagrożenie dla życia, zdrowia ludzkiego lub mienia,
  • Zagrożenie musi być bezpośrednie.

Na naszym profilu na Facebooku wrzuciliśmy ostatnio interwencję pracownika ochrony w stosunku do osoby, która zaparkowała w sposób nieprawidłowy. Czy parkowanie wyczerpuje przesłankę bezpośredniego zagrożenia dla mienia lub osób? Raczej nie. Klient (zleceniodawca ochrony) jednak wymaga reakcji.

Co więc ma zrobić pracownik ochrony?

Naszą analizę poszerzyliśmy o aspekt reakcji, nazwijmy to pasywnej. Do wybranych zagrożeń przypisaliśmy formy i metody ochrony fizycznej, których celem jest wykrycie, ujawnienie i reakcja na zagrożenie (oczywiste i bezpośrednie). Dokonaliśmy też analizy przepisów Kodeksu Wykroczeń oraz Kodeksu Karnego, identyfikując tzw. przesłanki czynu zabronionego, a więc okoliczności, które decydują o tym, że dane zachowanie czy działanie jest wykroczeniem lub przestępstwem. Udało nam się zbudować całkiem spójny katalog czynów o charakterze „chuligańskim” lub czynów, które nie są wymierzone przeciwko mieniu, ale taki skutek mogą wywołać (np. pożar).

Przed tym ćwiczeniem uczestnicy zostali wprowadzeni (zgodnie z programem) w podstawy prawa wykroczeń i prawa karnego, w tym w szczególności w formy stadialne popełnienia czynu (zamiar, przygotowanie, usiłowanie, dokonanie). Te formy stanowią podstawę do podjęcia interwencji w związku z popełnieniem bądź usiłowaniem popełnienia czynu. Drugi podział to formy zjawiskowe, do których należą między innymi pomocnictwo i podżeganie, ale też i sprawstwo kierownicze, o którym będzie kilka zdań w podsumowaniu.

Posiadając te podstawy, wróciliśmy do definicji ochrony mienia:

ochrona mienia – działania zapobiegające przestępstwom i wykroczeniom przeciwko mieniu, a także przeciwdziałające powstawaniu szkody wynikającej z tych zdarzeń oraz niedopuszczające do wstępu osób nieuprawnionych na teren chroniony;

W tym momencie było już wiadomo, do czego były nam potrzebne przesłanki czynu, czyli rozumienie, kiedy wykroczenie czy przestępstwo ma miejsce. Opis takiej sytuacji stanowi podstawę do dalszego działania.

W tej części omówione zostały zasady postępowania w sprawach o wykroczenia i sprawach karnych. Dobre przygotowanie dokumentów z zauważonej sytuacji, niekoniecznie zakończonej interwencją, to podstawa wniesienia zawiadomienia o popełnieniu wykroczenia lub przestępstwa. W przypadku gdy działanie to powodowało lub mogło spowodować naruszenie mienia chronionego podmiotu, może być on (przedstawiciel – np. dyrektor) oskarżycielem posiłkowym i brać udział w całości postępowania.

Jest to więc odpowiedź na pytanie: Co ma robić pracownik ochrony?

  • Zgromadzić dowody na popełnienie wykroczenia lub przestępstwa;
  • przekazać przełożonemu;
  • przełożony przekazuje zleceniodawcy ochrony, który podejmuje decyzję o dalszym działaniu.

Z doświadczenia w ochronie obiektów wiem, że ten tryb zakończył się dla wielu osób mandatem karnym lub w skrajnych przypadkach wszczęciem postępowania karnego.

Sprawstwo kierownicze

Podsumowując szkolenie, mieliśmy zająć się formą zjawiskową, jaką jest sprawstwo kierownicze. Jest to naprawdę bardzo ważny element w poprawnej organizacji ochrony fizycznej. Treść artykułu 18 Kodeksu Karnego brzmi:

Art. 18. § 1. Odpowiada za sprawstwo nie tylko ten, kto wykonuje czyn zabroniony sam albo wspólnie i w porozumieniu z inną osobą, ale także ten, kto kieruje wykonaniem czynu zabronionego przez inną osobę lub wykorzystując uzależnienie innej osoby od siebie, poleca jej wykonanie takiego czynu.

Przepis ten został rozważony w sytuacji, w której firmowy security manager, szef firmy, dyrektor obiektu (osoba decyzyjna) wydadzą procedurę, która narusza przepisy prawa. Przykładowo nakazuje zamknięcie osoby w pomieszczeniu do czasu przyjazdu Policji, przeszukanie jej albo na podstawie własnego „widzimisię” nakazuje wylegitymowanie osoby lub jej ujęcie.

Te czyny mogą stanowić naruszenie prawa. Na podstawie art. 18 KK odpowiadać może za to również twórca procedury, instrukcji czy opisu postepowania po ujęciu, jak również osoba wydająca bezpośrednią dyspozycję podjęcia bezpodstawnej interwencji.

Zrozumienie tych aspektów jest kluczowe dla ułożenia poprawnej współpracy, w której profesjonalna ochrona będzie wiedziała, w jaki sposób zaplanować podejmowanie interwencji, zarówno tych związanych z konfrontacją, jak i tych prowadzonych w trybie pasywnym (zawiadomienia). Ważne jest też, aby chronić klienta przed samym sobą i pomysłami, które mogą zakończyć się zarzutami prokuratorskimi dla wszystkich, od dyrekcji czy zarządów podmiotów chronionych, przez kadrę kierowniczą agencji (brak nadzoru), aż po pracowników ochrony.

Najbliższe szkolenie Manager bezpieczeństwa fizycznego, organizowane przez Europejską Akademię Bezpieczeństwa i Ochrony odbędzie się 26- 27 lipca 2021r.

Zapisy i szczegółowe informacje: szkolenia@essa.pro.